Stadsspel / City Game Aalst


Artistiek collectief vzw de Scriptomanen beschikt over zeven "geheime" werken van de beroemde kunstschilder Valerius De Saedeleer, die het grote publiek nooit heeft gezien. Men wil de stukken nu tentoonstellen, maar dan blijken ze gestolen te zijn door een wel zeer merkwaardige kandidaat Prins Carnaval. Hij wil de werken best wel teruggeven, maar alleen aan het team dat ze verdient...

Dit stadsspel in Aalst wordt gespeeld met een fotoboek. Het kan voor u georganiseerd worden met 1 spelleider aan een kostprijs vanaf vanaf 500 euro exclusief BTW voor kleine groepen (maar er kunnen tot 200 personen aan dit stadsspel deelnemen). Meer info: http://www.stadsspel.be/ Vraag hier vrijblijvend een offerte aan.

U kunt het ook zeer makkelijk zelf organiseren en spelen met een handig doe-het-zelf pakket. Alle info: http://www.stadsspel.org/


Met illustraties van Peter Lievens


Ludieke, interactieve theatrale happening DE PEER VAN DE SAEDELEER, met Anton Cogen








De werken in deze cataloog zijn uniek te noemen, zowel wat hun opzet als wat hun betekenis betreft. Valerius De Saedeleer inventariseerde gedurende zijn hele carrière immers met een ongemeen scherpe luciditeit enkele themata die hij in zijn oeuvre niet behandeld had. Met deze avant-gardistische kunstwerken illustreerde hij op speelse wijze waar zijn werk voor stond, aan de hand van wat hij al die tijd achterwege had gelaten. Of hoe het afwezige ook het aanwezige zichtbaar kan maken.

Het artistiek collectief de Scriptomanen slaagde er niet alleen in deze nagelaten werken op het spoor te komen, maar stelt het testament van De Saedeleer hierbij ook aan u voor. In het kader van een veiling onder leiding van veilingmeester Anton Cogen, zal een handvol door het lot aangewezen gelukkigen zelfs de gelegenheid krijgen een aantal artefacten te verwerven.








Uit het dagboek van de meester:
1867: Piep, hier ben ik!
1877: I don’t need no education.
1880: Ik moet van papa een stiel leren en werk nu in een weverij. Misschien zou studeren toch nog zo slecht niet geweest zijn.
1883: Heb me stiekem ingeschreven aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten van Gent.
1885: Dacht er kunst te leren.
1885: Dag vader en dag moeder, dag zuster Ursula, ik zie het hier niet zitten, ik ga naar…
1886: Brussel. Ik leer de stiel van schilder bij Franz Courtens.
1889: ‘Ge kunt ze kussen,’ zei de pastoor. ‘k Ben van ’t straat! En Clemmeke ook!
1893: We kweken kippen gelijk de konijnen.
1895: Schilderen ga ik doen! Akkerdjie!
1899: We hangen de artiest uit in Latem…
1902: … en dus hebben we geen nagel om aan ons gat te krabben.
1904: Eindelijk gelanceerd!...
1908: … en geland in Tiegem, Vlaamse Ardennen.
1913: Heb vandaag bordje met ‘Hofleverancier’ aan mijn deur gehangen.
1914: Wales, here I come!
1916: Hoe kan ik dit landschap ooit begrijpen?
1921: Etikhove, ons nieuwe thuis.
1923: De critici maken kipkap van mijn schilderijen.
1925: Ik neem foto’s en maak daar schilderijen van. Een nieuwe manier van werken!
1930: Voor de laatste keer Clemmeke gekust. Goodbye my lover, goodbye my friend.
1932: Kunstenaarsgilde opgestart in Vlaanderen.
1933: Ereburger van Aalst.
1935: Drie hartaanvallen in één jaar.
1937: Bij ons Monica gaan inwonen.
1940: Staatsprijs Plastische Kunsten.
1941: Lid van de Koninklijke Academie van België.
1941: ‘Dag papa, dag artiest, dag… Ik mis je.




(Maureen Jean)

Poëzie Poster van de Peer



(Klik op de poster voor een groter beeld.)




Elk van de 7 stukken kan geleverd worden
met fotomontage (A3) + tekstplaat (A3)
op zwaar glanzend karton.

De Veiling met Veilingmeester Anton Cogen (Intro)




Dames en heren,

Naar aanleiding van de opening van deze schitterende Zaal “Valerius De Saedeleer” veilt het onvolprezen artistiek collectief de Scriptomanen zo dadelijk zeven exclusieve en tot op heden onbekend gebleven werken van de meester.

De werken die hier vandaag geveild worden, zijn inderdaad uniek te noemen, zowel wat hun opzet als wat hun betekenis betreft. Valerius De Saedeleer inventariseerde gedurende zijn hele carrière namelijk met een ongemeen scherpe luciditeit enkele themata die hij in zijn oeuvre niet behandeld had. Met deze avant-gardistische kunstwerken illustreerde hij op speelse wijze waar zijn werk voor stond, aan de hand van wat hij al die tijd achterwege had gelaten. Of hoe het afwezige ook het aanwezige zichtbaar kan maken…

De Scriptomanen slaagden er niet alleen in de nagelaten werken op het spoor te komen, maar zij stellen dit testament van De Saedeleer heden ook aan u voor, geacht en streng geselecteerd publiek. En wat meer is, een handvol door het lot aangewezen gelukkigen zal zelfs de gelegenheid krijgen deze artefacten ook te verwerven, in het kader van een veiling waarvan uw dienaar de eer en het genoegen heeft als veilingmeester te mogen fungeren.

Dames en heren,

Voor wij aanvangen met de festiviteiten, had ik graag nog even uw onverdeelde aandacht genoten, voor een stukje poëzie van de hand van Trees Van Aerdebrugge…

DUBBEL GEBRUIK

Ik schilder een hof
die mij binnen laat
als een lief zo blij.

Haar rondingen rollen
vol en onbevangen
tot bij de preutse perenboom,

afgewezen
door een brave heer als ik,
te bekeerd

om voluit te bloeien.




Dames en heren,

U hebt bij het betreden van deze zaal een gesloten omslag gekregen, met de vriendelijke doch dwingende vraag deze ook gesloten te laten… U mag deze omslag nù open maken, dames en heren… en de inhoud naar hartelust bewonderen!


Ziezo!... Sommigen onder u zullen een gedicht of een sprookje aangetroffen hebben in hun omslag – deze literaire hoogstandjes krijgt u gratis en voor niks van ons mee naar huis! En dan zijn er ook nog de ongelukkigen die in hun omslag alleen een peer hebben aangetroffen… met een cijfer erbij? Ja?... Welnu, de laatste zullen de eersten zijn, nietwaar… en net zo zullen de schijnbaar ongelukkigen uiteindelijk de gelukkigen blijken, want u, dames en heren, die in het bezit bent van een onvervalste Peer van De Saedeleer zult nu in de gelegenheid gesteld worden om daarmee te bieden op één van de unieke kunstwerken die hier geveild worden!... We zetten telkens 20 peren in, we verhogen op uw teken met 5 peren… en u mag qua aantal peren tot het cijfer gaan dat bij uw peer vermeld staat! Is dat begrepen?

Goed zo… Dan zijn we vertrokken!

Het Zelfportret (Pablo Van Schel)

Het eerste kunstwerk dat geveild wordt, dames en heren, is het Zelfportret van Valerius De Saedeleer!... Het is nauwelijks geweten, maar Valerius heeft wel degelijk een zelfportret geschilderd. Niet dat ie ijdel was, helemaal niet, maar hij wilde zijn dochters toch een aandenken nalaten.


Bijzonder aan dit portret is, zoals u kunt zien, dat mond en ogen ontbreken… op enkele half weggeveegde potloodsporen na. Toen hij aan het portret begon, was Valerius al op leeftijd. Hij is er nooit in geslaagd een naar zijn gevoel passende gelaatsuitdrukking op het doek vast te leggen… Eb en vloed kan men ook niet samen afbeelden, nietwaar?

‘Jean qui pleure, Jean qui rit,’ zegt men in ’t Frans. Valerius’ stemming sloeg voortdurend om en hij is er gewoon niet uit geraakt… Wat zou het zijn? Een glimlach op de lippen of een ernstige, melancholische blik en droeve mond? Zijn dochters hebben dit onafgewerkte zelfportret dan maar veilig opgeborgen, uit vrees dat hij het zou vernietigen…

Welke trotse bezitter van een Peer van De Saedeleer biedt op dit unieke kunstwerk? We starten, zoals gezegd, met 20 peren en gaan op met 5 peren…

Zoek de verschillen (Sofie Hoenkamp)


Dit merkwaardige werkje, dames en heren, levert het onomstotelijke bewijs dat Valerius De Saedeleer dé voorloper was van de zogenaamde ‘nieuwe man’. In zijn tijd werd de vrouw geacht voor het hele huishouden te zorgen en daarnaast nog eens bezig te zijn met de kinderen, zodat de man zich volledig aan zijn werk kon wijden. Valerius was echter zo dol op zijn vrouw Clemmeke dat hij medelijden met haar kreeg toen hij zag hoe ze stond te zweten boven de was, terwijl ze naar de kinderen schreeuwde dat ze de hond van de buren niet in brand mochten steken. Hij stelde dan ook voor dat hij vanaf nu één dag per week voor de kinderen zou zorgen. Zo had Clemmeke een dag waarop ze zich kon ontspannen en kon doen wat ze zelf wilde.

Al snel bleek dat zorgen voor vijf kinderen niet zo eenvoudig te combineren viel met schilderen. Tot Valerius’ grote ergernis stootten zijn kinderen bij het spelen om de haverklap zijn spullen omver en vroegen ze bij elke penseelstreek wat hij aan het schilderen was. Hij maakte er dan maar een spelletje van: ‘Rara, wat schilder ik?’ – Maar dat was niet zo spannend, want hij schilderde toch altijd hetzelfde. Valerius beloofde hen toen dat hij een veel leuker spelletje zou maken, als ze zich de volgende weken tenminste braaf gedroegen.

Nieuwsgierig lieten de kinderen hem enkele weken rustig werken. Op een zekere dag kwam Valerius dan zijn atelier uit, met twee schilderijen onder de arm. Hij riep de kinderen bij zich en legde hen uit dat de schilderijen op een aantal punten van elkaar verschilden. Zij moesten de verschillen zoeken. Het belangrijkste verschil zagen de kinderen meteen: op het ene schilderij was het zomer en op het andere winter. Alle andere verschillen hadden hiermee te maken.

De rest van de namiddag waren de kinderen zoet met het zoeken van de verschillen. Zo waren zelfs zo enthousiast dat ze hun vader telkens vroegen om nieuwe schilderijen. Valerius maakte deze met plezier. Pas toen hij merkte dat de kopers helemaal geen interesse hadden in de ‘zomerschilderijen’ – die vonden ze niet somber genoeg – stopte hij met het maken ervan.

Dames en heren, bezitters van peren… Wie zet in op dit schitterende en alweer zeer avant-gardistische kunstwerk?

Het schilderij uit Wales (Sofie Hoenkamp)


Wie de ware genialiteit van Valerius De Saedeleer wil doorgronden, heeft verbeelding nodig. Daarom zou ik hierbij dan ook een beroep willen doen op uw verbeelding, dames en heren.

Stelt u het zich even voor: u bent Valerius De Saedeleer. Het is 1914 en u bent net met uw hele gezin moeten vluchten voor de oorlog. U komt in een vreemd land terecht, in een streek die u niet kent. In dit geval is dat Wales. Het weer is daar anders, u verstaat de mensen niet, u hebt uw hele hebben en houden moeten achterlaten,… En, het ergste van allemaal, u begrijpt – als landschapsschilder – het landschap niet.

Jarenlang doolt u rond in de natuur en probeert u uw impressies op het doek te vatten. Maar het lukt niet. U vindt elk schilderij dat u maakt nog waardelozer dan het vorige en u slaagt er niet in uit te drukken wat u voelt.

En u voelt zo veel: vervreemding, frustratie en vooral … gemis!

Elk normaal mens zou de kunst de rug toekeren en misschien zelfs aan het drinken slaan om de teleurstelling te verwerken. Maar niet Valerius! Die dacht enkel: als ik mijn gevoelens niet kan schilderen, dan moet het maar anders. En dus gooide hij zijn penseel opzij, doopte zijn pen in de inkt en drukte met één enkele zin uit hoe zeer hij het Vlaamse landschap en alles wat hij had moeten achterlaten miste!





Een zin die in haar eenvoud en eerlijkheid zo diep ging dat ze waarschijnlijk nooit overtroffen kan worden…

Valerius was, kortom, niet enkel een uitmuntend schilder, maar ook een geniaal poëet.

Wie heeft enige peren veil voor deze prachtige brok woord-kunst?

De erotische tekeningen (Sofie Hoenkamp)

Zoals in die tijd gebruikelijk was, dames en heren, trouwde Valerius de Saedeleer op relatief jonge leeftijd. Maar dat vond hij geen probleem, want Clemmeke was voor hem de vrouw van zijn leven. Ze zat stevig in het vlees, kon hard werken en was erg toegewijd. En wat nog beter was, ze was ook helemaal weg van hem.

Het enige wat Valerius dwars zat, was dat hij Clemmeke geen echt trouwcadeau kon geven. Hij verdiende nauwelijks iets met zijn schilderijen en bij zijn vader kon hij ook niet terecht, want die had alle contact verbroken sinds Valerius had gezegd dat hij wilde gaan schilderen.

Gelukkig was Clemmeke een eenvoudig meisje en vond ze een trouwcadeau niet zo belangrijk. Toch bleef Valerius het een vervelende situatie vinden. Hij wilde Clemmeke bewijzen hoe graag hij haar zag. Maar hij was maar een arme schilder. En toen viel het hem te binnen… Hij kon haar schilderen!

Zo kwam het dat hij tijdens de huwelijksnacht aan zijn kersverse vrouwtje voorstelde om haar te vereeuwigen op de muur van de slaapkamer. In een pikante positie, uiteraard. Clemmeke vond het een prachtig cadeau, want welke vrouw vindt het niet fijn dat haar lichaam wordt bewonderd? En dat was nog niet het hele cadeau, want Valerius beloofde haar elk jaar opnieuw te schilderen, en altijd op de verjaardag van hun huwelijksnacht. Zo raakte hun hele slaapkamer al gauw volgeschilderd met Clemmekes, telkens een jaartje ouder.

De volgende bewoners van het huis vonden de erotische tekeningen van een Clemmeke op leeftijd niet meteen bevorderlijk voor een goede nachtrust, en ze lieten de kunstwerken overschilderen. Enkele jaren geleden vonden onze onderzoekers met behulp van X-ray de tekeningen terug. Eén tekening hebben we gerestaureerd. Deze namelijk:


Gelukkig voor ons… is het er blijkbaar één uit Clemmekes jongere periode.

De perenboomgaardenkaart van Vlaanderen (Sofie Hoenkamp)

Dames en heren,

Dan vraag ik nu graag even uw aandacht voor een gedicht van Trees Van Aerdebrugge:

DE PERENBOOM

Zie je hoe de boom verwacht?
Nee je ziet het niet
aan zijn stam van olieverf
die uitloopt in een web van takken.

Zie je de sappen sluipen?
Nee je ziet niet
hoe ze vol lust langs de wortels kruipen
en tot in de hoogste toppen
doen kreunen van verlangen.

Zie je de peer hangen?
Kijk vlug want ze blijft maar even
als een vreemde vrucht
met haar goudgele geur en honingkleur
door een dwaze dichter aangebracht.


Een bijzonder waardevol stuk uit de persoonlijke collectie van Valerius is zijn kaart van Vlaanderen, dames en heren… Op deze kaart had hij met een kruisje alle plaatsen aangeduid waar interessante perenboomgaarden te vinden waren. In de loop van zijn leven heeft hij echter met rode stift een bolletje op alle kruisjes moeten zetten, waar zijn geliefde perenboomgaarden tot zijn grote spijt waren verdwenen door de oprukkende verstedelijking. Bij elk bolletje heeft hij een volgnummer gezet… Verbindt u deze cijfers met een vloeiende klare lijn, dan verkrijgt u een volmaakte peer!

Dames en heren, goeie peren… wie zet in op dit unieke conceptuele kunstwerk?

De Witte Muur (Trees Van Aerdebrugge)

Ik lees nu een stukje voor uit het dagboek van de meester:

Gisteren te veel gedronken.
Ik kijk naar de witte muur aan de overkant van de straat, even onbeschreven als deze bladzijde in mijn dagboek.
Leeg blad, banale muur.
Ik zou schilderen wat achter de witte muur te zien was, maar… te veel gedronken. Mijn hand beeft, mijn hoofd is wazig.

Ik beeld mij in…
Een hummel die tussen de stekels gras van een armetierige tuin speelt met het geraamte van een kinderkoets. Een man komt uit het achterhuis en loopt op het kind toe, neemt het in zijn armen. Zijn baard prikt. Toch drukt het ukje zijn wang tegen de stoppels.
Is dit niet dezelfde man die gisteren, de handen tot machteloze vuisten gebald, keet schopte voor de poort van de textielfabriek?
Naast hem, andere arbeiders die ook al in dagen geen loon hadden gezien.
De straat kleurde rood met opstandige vlaggen.
Ik stond met een paar schilders en schrijvers op de stoep en deelde in de klappen.
Daarna verbroederden we en zwoeren beeld en klank te geven aan hun uitbuiting.

Maar ‘k heb te veel gedronken en ’t witte canvas lacht me uit.

Valerius Zonderbroek (Maureen Jean)

Achter iedere kunstenaar staat een sterke vrouw. Maar ook die sterke vrouwen hebben hun ambities en hun dromen. Neem nu Clemmeke… Het was zij die Valerius van achter de stoof vandaan haalde en hem naar buiten stuurde met verf, penseel en doek. Het was zij die hem steeds heeft aangemoedigd. Het was zij die in hem is blijven geloven, zelfs als het wat moeilijker ging.

Nu goed… Die vrijdag deed Clemmeke dus de was. Ze klopte de kledij en wreef erover met een, borstel. Die behandeling kreeg ook de onderbroek van Valerius. Clemmeke wreef en wreef over de lange, warme winteronderbroek – maar ze kreeg er de vlekken niet uit.

‘Stomme onderbroek! Wat moet ik hiermee!?’ riep ze boos, en ze gooide de broek aan de kant.

Klingelingeling… Daar ging een pot verf van Valerius mee tegen de vlakte!

‘Akkerdjie!’ vloekte Clemmeke. ‘Wat een mooie… spatten. Het is bijna… kunst! Actie Schilderen als het ware. Valerius met zijn saaie landschappen altijd… Ik zal hem eens tonen wat ware kunst is, zie!’

En ze nam de broek, bespat met verf, doopte die in een pot olie, deed er nog een pak stijfsel bovenop, en de volgende morgen…


De Ideale Peer - Outro (Maureen Jean)

Dames en heren,

Ik zou deze plurimultiforme artistieke happening graag besluiten met een sprookje, getekend Maureen Jean en getiteld ‘De Ideale Peer’…

Op een mooie dag besloot de schilder Valerius een ideale peer te schilderen. Hij nestelde zich op zijn krukje bij het wegeltje achter zijn woning en schilderde al meteen een perenboom, want een schilderij zonder perenboom kon nooit een echte De Saedeleer. Helaas hingen er geen peren aan de boom, en daarom riep Valerius alle dorpelingen op de mooiste peer te zoeken.

Hoewel Jantje gewoonlijk pruimen zag hangen, kwam hij als eerste aangelopen met een dikke peer. ‘Ziezo Valerius, ik heb de mooiste peer van heel België voor je meegebracht!’

‘Een Durandeau,’ zei Valerius teleurgesteld. ‘Sorry Jantje, dat is niet echt origineel. Zo heb ik er al honderden gezien.’

Jantje droop verslagen af en Valerius sloot de ogen, tot hij plots een zacht gezang hoorde. De stem klonk steeds dichterbij en daar verscheen Mieke. ‘Kijk Valerius, deze peer is de mooiste van heel België. Ze kan dienen als model voor het hele perendom!’

Valerius schudde het hoofd. ‘Een Conférence. Sorry Mieke, dat is iets voor conferenciers en ik ben schilder.’

Het meisje haalde haar schouders op en huppelde vrolijk weg. Valerius zuchtte diep. Hoe zou hij ooit de mooiste peer kunnen vinden?

Het zand van de landweg waaide op en plots stond er iemand voor hem. ‘Ik ben Dikke Peer,’ hijgde de jongen. ‘Mijn mama zegt altijd dat ik de mooiste Peer van België ben.’

‘Maar jij bent toch een mens, en geen peer!’ zei Valerius.

‘Jij hebt toch ook nooit gezegd dat het om een vrucht moest gaan?’ antwoordde Dikke Peer. ‘Hoe zit het nu, kom ik op je schilderij of niet?’

Waarom ook niet? dacht Valerius. Het is eens wat anders… Maar toen herinnerde hij zich nog net op tijd dat hij geen mensen schilderde uit principe. En zijn principes waren heilig voor hem.

Het schilderij van de Ideale Peer, dames en heren, bestaat dus niet… Misschien omdat de Ideale Peer ook niet bestaat?

Met deze wijze woorden nam ik graag afscheid van u… Ik dank u voor uw aandacht en tot een volgende peer!